Sağlık, Sağlıklı Yaşam, Cinsel Sağlık

Site 1. rengi

Site 2. rengi

Topbar rengi

Menü ikon

Menü hover

Menü arama

Footer rengi

Tasarım

Astım Ve Hamilelik

30.03.2021
71

Astım salt rehabilitasyonu bulunmayan solunum sisteminin kronik bir hastalığıdır. Astımlı şahıslardaki en ehemmiyetli metamorfoz solunum yollarında görülen cerahat başka bir deyişle enflamasyondur. Bu mikrobik bir vaka olmayıp …

Astım salt rehabilitasyonu bulunmayan solunum sisteminin kronik bir hastalığıdır. Astımlı şahıslardaki en ehemmiyetli metamorfoz solunum yollarında görülen cerahat başka bir deyişle enflamasyondur. Bu mikrobik bir vaka olmayıp solunum sistemini oluşturan yapıların şiş ve kızarık olması şeklini kolaylaştırılabilir. Bu enflamasyon hava yollarını astım hücumlarına neden olan ya da başlatan dış etmenlere karşı çok daha duyarlı hale getirir.

Klasik soluk alma sırasında hava evvel burundan geçer. Hava burada ısınır, nem oranı çoğalır ve yabancı ufak maddelerden arınılır. Alınan hava daha sonra gırtlaktan geçerek trakea ismi verilen soluk borusunua girer. Trakea akciğerlere girmeden evvel ikiye böler ve bunlar sağ ve sol bronkus olarak adlandırılır. Bronkuslar daha sonra giderek incelen binlerce hava yoluna böler ve bunlar da bronşiyoller olarak adlandırılır.

Astımda genellikle etkilenen kısım işte bu bronşiyollerdir. Astımlı bir birey hücumları başlatan rastgele bir etmenle karşılaştığında fazla alıngan hava yolları daha da şişer, enflame olur ve daralır. Neticede akciğerlere giren ve çıkan hava akımında bir tıkanıklık alana kazanç ve şahsın soluk alıp vermesi eforlaşır.

Kaç çeşit astım vardır
Astım kronik bir hastalıktır. Zaman zaman iyileşmiş gibi görünebilir ve hamleler çok uzun zaman ortaya çıkmayabilir. Ancak hava yollarında kronik enflamasyon olduğundan rastgele bir yarıyılda yine tutuşabilir. Esas olarak 2 cins astım varlığından laf edilebilir.

Alerjik astım: Genelde çocuklarda ve ergenlik çağındaki bireylerde görülür. Alerjiye neden olabilen rastgele bir madde misalin hayvan tüyü, konut tozu bu saldırıların başlamasına yol açabilir. Genelde 35 yaşından evvel ortaya çıkan astım hastalığı alerjik cinstedir.
Alerjik olmayan astım: Bu cins astım daha ziyade orta yaştaki bireylerde görülür. Astım hücumları egzersiz, soğuk hava, üst solunum yolu enfeksiyonları gibi etmenlerce tetiklenir ve ortaya çıkar. Astım hamlelerinden alerjik mekanizmalar mesul değildir.

Astım hücumu nedir?
Astım hücumu zati fazla duyarlı olan hava yollarının gösterdiği tepkin sonrasında ortaya çıkan solunum kasveti olarak özetlenebilir. Alerjik ya da başka bir sebeple hava yolları daralınca hava akımları güçleşir. Bu daralmanın 3 esas sebebi vardır.

Hava yollarını çevreleyen adalelerin kasılması
Hava yollarını döşeyen dokuların şişmesi
Hava yollarında klasik olarak üretilen salgılar mukus, balgam dışarı atılamadığı için buraları tıkaması
Astım belirtileri çok hafif ya da çok şiddetli olabilir. Bazı bireylerde yalnızca mevsimsel tutuşmalar görülürken, kimilerinde yalnızca egzerszi sonrası ya da alerjik bir maddeyle karşılaşılmasını takiben ortaya çıkabilir. Kimilerinde ise vaka çok daha kroniktir ve hemen hergün belirtiler görülebilmektedir.

Hava yolları daralıp tıkandıkça soluk alıp vermek ve havayı buradan geçirebilmek için daha fazla efor tüketilmesi gerekir. Hava daralmış bir alandan geçerken ıslık eşi bir ses çıkmasına neden olur. Bu ses astım hücumlarında tipiktir.

Astım hücumlarında en sık karşılaşılan yakınma ve belirtiler şunlardır:
Öksürük: Öksürük çok sık karşılaşılan ancak basitlikle sıçranabilen bir astım belirtisidir. Genelde astım dışında başka bir meseleye bağlanır. Genel kaide olarak sıhhatli şahıslar boğazlarında birşey olmadığı ya da soğuk algınlığı gibi enfeksiyonlara tutulmadıkları sürece öksürmezler

Wheezing: Daralmaya bağlı olarak görülen ıslık sesi wheezing olarak adlandırılır. Astım için tipiktir.

Göğüs sıkışması: Daralmış hava yollarından havayı geçirebilmek için daha fazla efor gerektiğinden pekçok astımlı birey göğsünden rahatsız edici bir his ve daralma tanımlar.

Soluk darlığı: Bazı şahıslarca hava açlığı olarak belirlenen ve sanki alınan soluk yetmiyormuş hissini uyandıran gidişattır.

Mukus yapımı: Pekçok astımlı bireyde kalın ve fazla ölçüde balgam yapımı vardır. Bu mukus solunum yollarını tıkayarak öksürüğe neden olur.

Çoğu zaman astım belirtileri geceleri ya da sabahın ilk saatlerinde şiddetlenmektedir.

Uzun senelerdir astım ile yaşayan şahıslar hücumları nelerin tetiklediğini az çok öğrenirler. Öte yandan bir astım hücumu çoğu zaman ortaya çıkmadan evvel bulgular verir. Şahsın hastalığını iyi tanıması ve bu bulgulara dikkat etmesi saldırı gelmeden evvel tedbir alabilecek zamana sahip olmasını sağlar.

Astım riskli bir hastalık mıdır?
Astım hücumları çoğu zaman hafif ya da orta şiddette görülür ve ilaçlara basit yanıt vererek birkaç dakika ile birkaç saat arasında düzelir. Ancak bazı hamleler rutin ilaçlara yanıt vermeyebilir ve acil müdahale gerektirebilir. Bu cins şiddetli ve uzun süren hamleler hayati risk doğurabilir.

Astımın iyi hakimiyet edilmesi ne demektir?

Astım kesin rehabilitasyonu olmayan kronik bir hastalıktır. Bu sebeple tüm rehabilitasyon teşebbüslerinde emel iyi astım hakimiyeti sağlamaktır. Burada amaçlanan uzun zaman saldırısız yarıyıl geçmesini ve saldırı varlığında biran evvel basmakalıpa dönmesini sağlamaktır.

İyi astım hakimiyetinin amaçları şunlardır:

Wheezing, öksürük ve soluk darlığının olmaması
Gece uykusunun astım hücumları ile parçalanmaması
Egzersiz ve günlük etkinliklerin meselesiz yapılabilmesi
Hücumları gevşeten ilaçların haftada üç kezden az kullanılmasının sağlanması

Gebelik ve astım
Astım gebelikte en sık karşılaşılan sistemik kronik hastalıklardan birisidir ve tüm gebelerin %4-7′sinde görüldüğü kabul edilmektedir. Bununla beraber yaşamı tehdit edecek biçimde şiddetli astım hücumları çok daha ender olarak %0.05-2 arasında görülür. İyi hakimiyet edilmediği taktirde hem anne adayında hem de bebekte ciddi meselelere neden olabilir. Astım daha evvelden var olabileceği gibi ilk kere gebelik sırasında da ortaya çıkabilir.

Gebelikte solunum sisteminde ortaya çıkan fizyolojik farklılıklar
Gebelik yarıyılı tüm beden sistemlerinde olduğu gibi solunum sisteminde de bazı farklılıklara neden olur. Bu farklılıkların hemen hepsi klasik kabul edilir ve bedenin hamileliğe geçimi için lüzumludur.

Özellikle son yarıyıllarda genel ödeme paralel olarak ve östrojen hormonunun tesiriyle solunum yollarında da ödem ve şişlikler olur. Bunun neticesinde burun tıkanıklığı, akıntı, horlama ortaya çıkabilir.

Rahim geliştikçe diyafram adalesini takribî 4 cm yukarıya iter ve göğüs çapı çoğalır. Progesteron hormonu ise akciğer kapasiteleri üzerinde farklılığa neden olur. Buna bağlı olarak hamile bir bayan daha süratli soluk alıp verir ve kandaki oksijen ve karbondioksit oranları değişir.

Tüm bu başkalaşımlar hamile bayanlarda daha basit ve şiddetli solunum yetmezliği ortaya çıkmasına taban hazırlar.

Hamileliğin astım üzerindeki tesirleri
Astım hamilelik yarıyılında değişken bir seyir izler. Genel olarak hastaların 1/3′şanda hastalığın seyrinde düzelme, 1/3′şanda makûslaşma tespit etilirken geri kalan üçtebirlik kısımda rastgele bir farklılık kollanmaz.

Hastalık genelde hamileliğin son yarıyıllarında düzelme meyli gösterir ve akut saldırıların sıklığı eksilir. Bunun sebebi bütün olarak öğrenilmemekle beraber progesteron hormonundaki başkalaşımların neden olduğu düşünülmektedir.

Akut hamleler en sık hamileliğin 24. haftaları ortamında görülürken ortaya çıkan başkalaşımlar doğumdan 3 ay kadar sonra hamilelik evveli haline döner.

Genel olarak şayet astım gebelikten evvel makûs ve şiddetli ise gebelik sırasında daha da şiddetleneceği öngörülebilir. İkinci ya da daha sonraki gebeliklerini yaşayanlarda ise ilk gebelikte ortaya çıkan farklılıklara eş başkalaşımlar beklenmelidir.

Esrarengiz olarak kız bebek bekleyenlerde astımın şiddetlendiği ileri sürülmektedir.

Astımın hamilelik üzerindeki tesirleri
Astımın hamile bayan ve karnındaki bebeği üzerindeki tesirleri değişkendir. İyi hakimiyet edilen bir astım varlığında hem anne adayı hem de bebekte mesele çıkma ihtimali oldukça düşüktür. Öte yandan iyi hakimiyet edilmeyen olgularda ortaya çıkan istenmeyen tesirlerin altında uyuyan esas neden yan tesirlerinden çekinerek noksan ilaç kullanılmasıdır. Bu oldukça yanlış bir yaklaşımdır zira astım ilaçları hamilelikte tehlikesiz olarak kabul edilen maddelerdir.

İyi hakimiyet edilemeyen astım anne adayında

Bulantı ve kusmalarda
Vajinal kanama görülme sıklığında
Hamileliğe bağlı hipertansiyon görülme tehlikesinde
Anne vefatlarında
çoğalışa neden olabilir.
Bebeklerde ise

Erken doğum
Sihrime geriliği
Düşük doğum ağırlığı
Kronik hipoksi oksijen eksikliği
Anne karnında vefata
neden olabilmektedir.

Rehabilitasyon
Astımlı bir gebelinin rehabilitasyonu hamile olmayanlardan çok değişik değildir ve genelde aynı cins ilaçlar kullanılır. Astım rehabilitasyonunda kullanılan ilaçların hamilelik ve bebek üzerinde hasarlı tesirleri gösterilmemiştir ve bu sebeple tehlikesiz olarak kabul edilirler. Gerçek korkulması gereken hakimiyet edilemeyen astımın neden olduğu bebekteki hasarlı tesirlerdir.

Astım rehabilitasyonunda emel en iyi solunum işlevine erişerek saldırısız bir yarıyıl sağlamaktır. Rehabilitasyonda genel ilkeler ise olası olan en az rakamdaki ilacın kullanılması, optimal solunum işlevinin sağlanması, havayolu iritanlarından sakınılması, astımı tutuşturan üst solunum yolu enfeksiyonları, sinüzit ve reflünün rehabilitasyon edilmesidir.

Hamilelerde astım rehabilitasyonunun emeli hipoksi başka bir deyişle oskijen azlığına neden olan saldırıların önlenmesi ve ideal solunum işlevinin sağlanarak bu hipoksinin bebeğin gelişimi üzerindeki negatif tesirlerinin yasaklanmasıdır.

Rehabilitasyonda belki de en ehemmiyetli etmen hasta eğitimi ve bilinçlendirmedir. Öte yandan hastalığın ve hamileliğin solunum sisteminde neden olduğu başkalaşımlar sık aralıklarla yapılacak olan solunum işlev testleri ile değerlendirilmeli, hastaya göre tadavi dozu ve şeması tanımlanmalıdır. Hekiminize haber vermeden ilaç dozlarını değiştirmeniz negatif tesirlerin ortaya çıkma riskini çoğaldıracaktır.

Astım hamlelerini tetikleyen konut tozu, küf, mantar, evcil hayvanlar, sigara dumanı, lekeli hava, kokular, besin katkı maddeleri gibi alerjenlerden sakınmak ilaç ihtiyacını da en alt seviyeye indirecektir.

Hamile kalmayı tasarlayan bir bayanda ise evvelden astım hakimiyet altına alınmalıdır.

Bebekte astım ortaya çıkması
Astım hastası anne adaylarının en büyük evhamlarından birisi de bebeklerind ede bu hastalığın ortaya çıkma ihtimalidir. Yapılan araştırmalar astımlı annelerden dünyaya gelen bebeklerin %20′sinde bu hastalığın görüldüğünü ortaya koymaktadır. Bu oran genel popülasyonda görülen oranın çok üzerindedir. Ancak anne sütü ile besleme, alerjen etkenlerden sakınma, bebeğin bulunduğu civarda sigara içmeme gibi kolay temkinler bu oranların eksiltilmesinde destekçi olabilmektedir.

KAYNAKLAR
Anderson HR, Butland BK, Strachan DP. Trends in prevalance and severity of childhood asthma. Br Med J 1994; 308: 1600-1604.
Hernandez E, Angell CS, Johnson JWC. Asthma in pregnancy-current concepts. Obstet Gynecol 1980; 55: 739-744
Ortega CD, Busse W. Spesific problems-asthma in pregnancy and menses. Manuel of Asthma Management’da Ed. O’Bryne PM, Thompson NC. Londra, WB Saunders, 1995; 653-671.
Schatz M. Asthma during pregnancy: interrelationships and management. Ann Allergy 1992; 68: 123-133.
Tetikkurt C. Asthma in pregnancy. CerrahpaÅŸa J Med 2001; 32 1: 60-67
White RJ, Coutts I, Gibbs CJ, MacIntyre C. A prospective study of asthma during pregnancy and the puerperium. Respir Med 1989; 83: 103-106.

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.