Sağlık, Sağlıklı Yaşam, Cinsel Sağlık

Site 1. rengi

Site 2. rengi

Topbar rengi

Menü ikon

Menü hover

Menü arama

Footer rengi

Tasarım

Düşük hapı veya düşük iğnesi

30.03.2021
64

“Hamileliği sonlandırılmak için kürtaj dışında bir usul yok mu ?” “Düşük hapı ya da iğnesi yok mu” ve buna eş sualler e-posta, telefon ya da yüzyüze görüşmelerde …

“Hamileliği sonlandırılmak için kürtaj dışında bir usul yok mu ?”
“Düşük hapı ya da iğnesi yok mu”

ve buna eş sualler e-posta, telefon ya da yüzyüze görüşmelerde en sık karşılaştığım suallerin başında geliyor.

Sorunun yanıtı EVET, düşük hapı var. Ancak bu hap ülkemizin de dahil olduğu pekçok ülkede satışta değil. Reeline bakalırsa hap uzun zamandır Fransa başta olmak üzere bazı Avrupa ülkelerinde, ve 2000 senesinin sonlarından beri Amerika Birleşik Devletlerinde kullanılmasına karşın eminliği ve kullanım kolayılığı hala daha müzakereli.

TARİHÇE
Hamileliği erken yarıyıllarda sonlandırıp düşüğe neden olduğu için düşük hapı olarak adlandırılan bu ilaç yaygın olarak RU486 olarak öğrenilmektedir. İlk kez Fransa’da Dr. Etienne-Emile Baulieu tarafından 1980 senesinde geliştirilmiştir. RU486 ismi etken maddeyi üreten ilaç şirketi olan Roussel-Uclaf’ın ilk harflerinden kazançken 486 ise madde ile alakalı seri numarasıdır. RU486 ismi artık pek kullanılmamakta bunun yerine ilacın etken maddesinin ismi olan mifepriston seçim edilmektedir.

Fransa ve Çin ilacın en fazla kullanıldığı ülkelerdir. Bunlar dışında 20′ye yakın ülkede kullanımı hürdür. Ancak bu ilaç eczanelerden basitlikle temin edilebilecek bir ilaç değildir. Hemen her ülkede satışı ve kullanımında hudutlandırmalar bulunur ve yalnızca yetkili hekimler tarafından verilir. Bazı ülkelerde hakimiyeti sağlayabilmek için her hapın üzerinde bir numara bulunur ve bu sayede hangi hapı hangi hekim ya da muayenehanenin satın aldığı öğrenilebilir.

Amerika Birleşik Devletleri mifepristonun kullanımına uzun seneler onay vermemiştir. Bu kararda kürtaj karşıtı grupların çalışmaları büyük miktarda tesirli olmuştur. Hatta bu gruplar ilacı üreten işletmenin 2. Dünya Savaşı’nda Hitler Almanya’dene vefat gazlarını satan işletmenin bir kolu olduğunu ve yalnızca bu sebeple dahi kullanımına izin verilmemesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Kürtaj karşıtı grupların çalışmalarına karşın yapılan uzun süreli muayenehane araştırmaların yanısıra bayan hakları korunucu grupların lobileri neticeyi ülkenin ilaç ve yiyecek teftişi yapan ve bunların kullanılıp kullanılamayacağına karar veren en yetkili kuruluşu olan FDA Food and Drug Administration Eylül 2000′de ilacın ABD hudutları içinde belli kaideler dahilinde kullanılmasına onay vermiştir.

Mifepriston ile alakalı düzinelerce bilimsel araştırma yapılmış olmasına rağmen ilacın faalliği ve eminliği mevzusunda bilimsel arenada hala daha münakaşalar devam etmektedir.

DÜŞÜK HAPI NASIL TESİR EDER?
Gebeliğin sıhhatli bir biçimde devam etmesi yumurtalıklardan salgılanan progesteron ismi verilen hormona bağlıdır. Bu hormonun yokluğunda embryonun yerleştiği endometrium katmanı dökülür ve kanamayla atılır ve hamilelik düşükle sonuçlanır. Mifepriston bedende bulunan progesteronu bloke ederek tesir gösteren sentetik bir anti-progesterondur. Mifepriston kullanıldığında neticede bir düşük vakayı alana kazanç.

Tek başına kullanıldığında her zaman düşük gerçekleşmiyebilir. Tıpkı missed abortusta olduğu gibi bebek içeride can verir ancak rahim dışına atılamıyabilir. Bu vaziyette düşük hapının emeline erişebilmesi için rahim kasıcı başka ilaçlar ile beraber kullanılması gerekir. Bu emelle en sık, hakikatte bir ülser ilacı olan ancak ikinci tesir olarak kapsadığı prostoglandin sebebi ile rahim kasılmalarını başlatan başka bir ilaç kullanılır.

TESİRNLİĞİ NE KADAR?
Mifepriston tek başına kullanıldığında zafer bahtı başka bir deyişle hamileliğin bir düşükle sonuçlanması ihtimali %60 etrafındadır. Rahim kasılmalarını başlatan ilaçla beraber kullanıldığında ise bu oran %92′ye çıkmaktadır. Ancak bu oranlar yalnızca 7 haftalığa kadar olan hamilelikler için geçerlidir. Yapılan çalışmalar iki ilacın birarada kullanıldığı vaziyetlerde 9. haftaya kadar kullanılabileceğini göstermektedir. Ancak bu haftalara erişildiğinde kandaki progesteron seviyesi ilacın bloke edebileceğinden daha fazla olduğu için zafer bahtı eksilir.

NASIL KULLANILIYOR?
Mifepriston kullanımı korunmasız bir ilişki sonrası alınan haplar biçiminde uygulanan acil doğum hakimiyeti değildir. Ayrıca düşük hapı ile istenmeyen bir hamileliği sonlandırmak,sızı kesici alıp başğarısını dindirmek kadar basit bir harekât da değildir. Gerçeğinde ilacın bayanlar ve hekimler arasında yaygın olarak seçim edilmemesinin esas sebebi de külfetli olması ve harekâtın uzun sürmesidir. İstenmeyen hamileliğin ilaç dayanağı ile sonlandırılması 14 gün kadar sürebilir ve en az 3 kere hekim ziyareti yapılması gerekir. Harekâtın 3 esas evresi vardır.

İlk düzey kürtaj olmak isteyen kadının bütün bir tetkikidir. Tıbbi özgeçmişinin irdelenmesi ve ilacın kullanımına mani bir gidişatın olamadığı anlaşıldıktan sonra jinekolojik tetkik ve tahlil yapılarak dış hamilelik olmadığı ve bebeğin 7 haftadan büyük olmadığı tespit etilir. Daha sonra bireye uygulama biçimi, mümkün yan tesirleri mevzusunda bilgi verilir, harekâtı ve potansiyel yan tesirlerini kavradığına, harekâtın yapılmasına izin verdiğine ve gelmesi gereken günlerde hakimiyetlere geleceğine dair yazılı bir form imza attırılır. Daha sonra hastaya 3 adet mifepriston hapı verilir. Birey bu hapları hekimin himayeyi altında hemen yuttuktan sonra beklemeye başlır. Şahsın hapları alıp başka birisine vermemesi için hekimin gözü önünde yutması gerekir. Hastaların takribî yarısında 24 saat içinde kanama başlar ve %3-6′sı ilk 48 saat içinde düşük yapar.
Birey 48 saat sonra yine hekiminin yanına gider ve düşük olup olmadığı veya bebeğin hala daha canlı olup olmadığı araştırılır. Şayet hamilelik mahsulü tamamen atılmadıysa düşüğün bitirilmesi için zorunlu olan prostoglandin hapı verilir. Rahim kasılmalarının neden olduğu sızıların şiddetini eksiltmek için ağrıkesiciler reçete edilebilir.Hasta daha sonra 4-6 saat kadar hekimin yanında bekler. Hastaların %90′ından aşırısı bu vakit içinde düşüğü asıllaştırır. Dört altı saat içinde düşük olmayanlar ise evine sevk edilir ve konutta düşük yapması beklenir. Hastaya acil vaziyetlerde ne yapması gerektiği mevzusunda bilgi verilir.
Takribî 14 gün sonra hasta hakimiyete çağılırır. Bu hakimiyette, düşüğün olup olmadığı, şayet olduysa içeride parça bulunup bulunmadığı, enfeksiyon ve kanama gibi karmaşıklıkların varlığı incelenir. Şayet hala devam ediyorsa mümkün konjenital anomali tehlikeyi sebebi ile hamileliğin kürtaj ile sonlandırılması önerilir. Karmaşıklık varlığında uygun biçimde rehabilitasyon edilir.
YAN TESİRLER VE KOMPLİKASYONLAR
Yapılan çalışmalarda hastaların %99′unda alttaki yan tesirlerden biri ya da birden aşırısına tesadüfüldüğü gösterilmiştir.

Yan tesir Görülme oranı%

Karın sızısı ve kramp 97
Bulantı 67
Başağrısı 32
Kusma 34
İshal 23
Başdönmesi 12
Halsizlik 9
Bel sızısı 9
Kanama 7
Ateş 4
Viral enfeksiyon 4

Olguların büyük bir kısmında birden fazla yan tesir görülmekte olup bu yan tesirlerin %23′ü şiddetli olarak belirlenmektedir. Bu hastalardan kimilerinin yan tesirlerin rehabilitasyonu için sağlık kurumuna yatırılması gerekmiştir. Tıpkı kendiliğinden oluşan düşüklerde olduğu gibi mifepriston kullanımı ile asıllaşan düşük de sızılı bir vakadır.

Mifepriston kullanımına bağlı vefat olguları bildirilmekle beraber kontraendike olmayan hastalarda kullanıldığında usule bağlı vefat oranı 200.000′de birdir. Bu oran kürtaj ile karşılaştırılabilecek seviyededir. Vefatların ana sebebi fazla ölçüde kanama ve içeride parça kalması sebebi ile olan enfeksiyonlardır.

Dünya Sıhhat Teşkilatının araştırmasına göre RU486 kullanımı sonrası bütün olmayan düşük reelleşmesi vaziyetinde %30 olguda pelvik enfeksiyon ortaya çıkmaktadır. Bunun esas sebeplerinden birisi de ilacın bağışılık sistemini baskılayıcı özelliğidir.

Hastaların %9′unda kanama 30 günden uzun devam ettir. %7 hastadada kanamayı kesmek için tıbbi rehabilitasyon uygulanması gerekirken daha az olguda kan nakli zorunlu olmaktadır. Takribî %8 hastada kan hemoglobin bedeli %20 oranında düşmektedir.

Öte yandan düşüğü bitirmek üzere verilen prostoglandin hapının üretici şirketi ilaç prospektusünde bu ilacin düşük yapmak için kullanılmaması gerektiğini belirten bir ibare bulundurmaktadır. İşletme 23 Ağustos 2003 tarihinde tüm sıhhat çalışanlarına yolladığı bir mektupta söyle demektedir: “İlacın hamile bayanlarda imal emeli dışında kullanımına bağlı olarak anne ve bebek vefatları, cerrahi onarım gerektiren rahim delinmeleri ve yırtılmaları, histerektomi rahimin alınması, salpingo-ooferektomi tüp ve yumurtalıkların alınması, amniyon akışkan embolisi, fazla vajinal kanama, içeride parça kalması, şok ve kasık sızısı da dahil olmak üzere ciddi yan tesirler görülebilir. İşletme ilacın ülser rehabilitasyonu dışında hamile bayanlarda düşük yaptırmak emeliyle kullanımını şiddetle onaylamamaktadır.”

KİMLER KULLANAMAZ?
Amerikan İlaç ve Yiyecek Dairesi FDA alttaki vaziyetlerin varlığında RU-486′nın kullanımını netlikle mahzurlu bulmaktadır:

7 haftadan büyük hamilelikler
Sprial varlığı
Dış hamilelik varlığı
Böbrek üstü bezi ile alakalı patolojilerin varlığı
Kanı sulandıran ilaçların kullanımı
Kanama meseleyi olması
Steroid kullanımı
İlaç kullanımını takiben 2. ve 3. safhalarda hakimiyete gelme imkânının olmaması
Acil müdahale edilebilecek imkânların olmaması
Kullanılan ilaçlara karşı öğrenilen bir alerji olması
Öte yandan alttaki vaziyetlerin varlığında da tehlikelerin yüksek olması sebebi ile mifepriston kullanılması önerilmez.

18 yaşından minik olmak
35 yaşından büyük olmak
Sigara içiyor olmak
Astım hastalığı
Glokom hastalığı
Kalp kapakçık hastalığı
Tansiyon düşüklüğü
Orak hücreli kansızlık
Karaciğer, akciğer ve böbrek hastalığı
Damar tıkanıklığı
Şeker hastalığı
Kalp hastalığı
Yüksek tansiyon
Kansızlık
Pelvik iltihabi hastalık varlığı
MİFEPRİSTON İLE DÜŞÜK GÜVENLİ MİDİR?
Tüm bu mümkün yan tesirlerine ve pekçok bayanda kullanımının mahzurlu olmasına karşın uygun bireylerde ve kaidelerine uygun biçimde kullanılığında mifepriston ile istenmeyen hamileliklerin sonlandırılması tehlikesiz bir usul olarak kabul edilmektedir.

UZUN DÖNEM TESİRLERİ NELERDİR?
1982 senesinden beri yapılan muayenehane çalışmalarda mifepristona ait uzun yarıyılda negatif sayılabilecek bir tesir tespit etilememiştir. Ancak vakit son derece kısa bir vakittir ve uzun yarıyılda kesin olarak hasarsızdır diyebilmek için daha fazla çalışmaya ve bilgiye gerek vardır.

DÜŞÜK HAPININ AVANTAJLARI NELERDİR?

Cerrahi bir operasyon gerektirmez
Genel anesteziye ait tehlikeleri taşımaz.
Kürtaja ait karmaşıklık tehlikelerini taşımaz
Büyümekte olan ülkelerde uygun şartlarada yapılmayan kürtajlara bağlı vefat ve karmaşıklık tehlikesini eksiltir
DÜŞÜK HAPININ DEZAVANTAJLARI NELERDİR?
Her bayan için uygun bir usul değildir. Hakikatte pek çok bayan bu ilacın kullanımı açısından kontraendikasyon grubuna girer
İstenmeyen tesirler daha fazladır
Normalde 10-15 dakika süren kürtaja göre genelde çok uzun zaman alır takribî 14 gün.
Hastanın belli aralıklarla hekime gitmesini gerektirir.
Nispeten yeni bir usul olduğu için uzun yarıyıl tesirleri bütün sarih değildir.
Hastaların takribî %10′unda galibiyetsiz olduğu için yeniden bir kürtaj gerekir.
İçeride parça kalma ihtimali kürtaja göre daha fazladır.
DÜŞÜK HAPI YAYGIN OLARAK KULLANILIYOR MU?
Düşük hapı olarak belirlenen mifepriston kullanıma girdiği zamanlarda doğum hakimiyet hapından beri yapılan en ehemmiyetli buluş olarak lanse edilmişti ve sıradan kürtaja son vereceği öngörülmüştü. Oysa aradan geçen 20 seneye yakın vakitte bu öngörü asıllaşamadı. Avrupada 600.000, Çin’de 2.000.000′dan fazla bayan istemedikleri gebeliklerini bu usulle sonlandırmalarına rağmen hala daha kürtaj daha önceki önemine gözetiyor. Amerika Birleşik Devletlerinde ilacın kulllanıma girmesinin birinci yıldönümünde yapılan bir araştırmada jinekologların kürtaj isteyen hastaların yalnızca %6-12′sine bu usulü öneri ettikleri, bayanların ise yalnızca %3.5-4′şöhretin kendilerine önerilen usule onay verdiği ortaya çıktı.

Hekimlerin hapa sıcak bakmamalarının başta gelen sebebi hala daha usulün eminliği hakkında dinledikleri kaygı. Öte yandan sigorta sisteminin hekim kusurlarında verdiği yüksek cezalardan dinlenen fobi de işin bir başka doğrultuyu. Düşüğün kürtaja göre çok daha uzun sürmesi ve daha yakın ve sık takip gerektirmesi de jinekologların mifepristona sempati dinlememelerinin bir öteki sebebi. Rehabilitasyon sırasında görülen az rakamda vefat olayı sebebi ile üreten şirketlerin hekimlere yolladığı ilaçların tehlikesiz olduğu ancak çok dikkatli kullanılması gerektiği biçimindeki ihtar mektupları da jineklogların kaygılarını çoğaldıran bir başka etmen.

Bayanlar açısından bakıldında ise zati psiklojik istikametten travma yaratabilen hamileliği sonlandırma operasyonunun çok uzun ve külfetli olması usulün bu kadar düşük oranda seçim edilmesinde en ehemmiyetli etken. Bir başka ehemmiyetli faktör de rehabilitasyonun maliyeti. Kürtajın vasati 300-400 dolara mülk olduğu A.B.D.’de pekçok muayenehane ve hekim hap ile kürtaj için takribî 100 dolarlık ek fatura çıkartıyor. Bazı merkezler ise kürtaj ile düşük hapı rehabilitasyonu arasında 2 kata erişen maliyet siyasetleri uyguluyor. Bu farkın sebebi daha fazla takip gerektirmesi ve malpraktis sebebi tazminat ödeme tehlikesinin kürtaja göre daha yüksek oluşu.

ÜLKEMİZDE DURUM?
Türkiye’de şu anda mifepriston satışta değil. Üretici işletmenin Türkiye’de de bu ilacı pazarlamak üzere Sıhhat Bakanlığına ruhsat müracaatı yapıp yapmadığı mevzusunda ise bir bilgim yok. Kısacası bugün için ülkemizde istemedikleri bir gebeliği sonlandırmak isteyen bayanlar için tek usul kürtaj. Ülkemizde kürtaj son adet tarihinden itibaren 10. haftaya kadar hür. Bu haftadan sonra ise ancak bebekte bir anomali tespit etildiğinde ya da gebeliğin devamının anne adayının yaşamını riske soktuğu durumarda birden fazla hekimin kararı ile yapılabiliyor.

KAYNAKLAR
World Health Organization, “Pregnancy Termination with Mifepristone and Gemeprost: A Multicenter Comparison Between Repeated Doses and a Single Dose of Mifepristone,” Fertility and Sterility, 56:1, 1990, at 40.
A. Davis et al., “Bleeding Patterns After Early Abortion with Mifepristone and Misoprostol or Manual Vacuum Aspiration,” Journal of the American Medical Women’s Assn., Supplement 2000, 141, at 143.
Spitz IM, Bardin CW, Benton L, Robbins A. Early pregnancy termination with mifepristone and misoprostol in the United States. N Engl J Med. 1998 Apr 30;33818:1241-7.
Letter from Michael Cullen, MD, Searle’s U.S. Medical Director, dated August 23, 2000

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.