Sağlık, Sağlıklı Yaşam, Cinsel Sağlık

Site 1. rengi

Site 2. rengi

Topbar rengi

Menü ikon

Menü hover

Menü arama

Footer rengi

Tasarım

ISHALLER

31.03.2021
80
ISHALLER

İshal, dışkılama rakamında çoğalışla birlikte, dışkının biçimsiz bir hal alması olarak tariflenir. Basmakalıpta dışkı kuru ve biçimli iken, ishal vaziyetinde kapsadığı su ölçüyü çoğalarak biçimsiz olur. İshal sebebiyle bağırsak hareketleri çoğalır, olağan vakitten daha kısa aralıklarla dışkılama ortaya çıkar. Misalin günde bir kere katı, biçimli dışkılaması olan bir şahıs, günde 3-4 kere veya çok daha fazla dışkılıyorsa veya dışkı cıvıklaşmış, su gibiyse ya da sümüksü olmuşsa ishalden bahsedebiliriz.

İSHAL SEBEPLERİ NELERDİR ?

İshale neden olan pek çok gidişat mevcuttur. İshal sebeplerinin başında mikrobik ishaller gelmektedir ki, yaz ishalleri de bu gruptandır. Mikroplar dışında başta antibiyotikler olmak üzere muhtelif ilaçlar, muhtelif mide-bağırsak hastalıkları, bazı hormonal hastalıklar, bağırsak veya bağırsak komşuluğunda ortaya çıkan tümöral gidişatlar, fazla ve ani ısı metamorfozları da ishale neden olabilir. Heyecanlanma, yeis, fobi, stres gibi gidişatlar da ishale neden olabilir.

YAZ İSHALLERİNİN SEBEPLERİ NELERDİR ?

Yaz ishaline neden olan mikroplar, bakteriler ile protozoon denilen gözle görülmeyen parazitlerdir.

YAZ İSHALLERİ NASIL ORTAYA ÇIKAR ?

Tabiattaki sıcaklık çoğalışıyla tüm canlıların su gereksinimleri de buna paralel olarak çoğalır. Dolayısıyla insanlar, yaz aylarında daha fazla su harcar. Böylece, bu tüketimin beklenmeyen bir neticeyi olan yaz ishalleri, çoğunlukla mikroplu suların içilmesi veya bu sularla yıkanmış meyva ve sebzelerin yenilmesiyle ortaya çıkar. Bazen insanlar ishal olup bu mikropları dışkıları ile etrafa yayabilir. Dışkıyla bulaşmış ellerin neticeyi de ishal olabilir. Her zaman kullanılan suların sıhhatli olup olmadığını öğrenmek muhtemel olmaz. Tabiatta, özellikle insan ve hayvan dışkılarıyla kirlenmiş sularda yaşayan, ishal sebebi olabilecek muhtelif mikroplar bulunmaktadır. Bunlar özellikle uysal sularda, kanalizasyonun karıştığı sularda, iyi ilaçlanmamış içme ve kullanma sularında, özellikle yaz aylarında uzun zaman canlı kalarak artar. Bu suların içilmesi veya böyle sularla bulaşık, sıcak civarda beklemiş yiyeceklerin, misalin ham sebzelerle hazırlanmış salataların ve meyvaların harcanması neticeyi ishal yapan mikroplar, ağız yoluyla alınarak insanların bağırsaklarına erişir. Bunların bir kısmı bağırsak duvarında cerahat oluşturarak hem bağırsak hareketlerini artırır, hem de barsağa su ve iltihabi hücrelerin geçişine neden olur; bir kısmı da bağırsakta cerahat yapmadan, salgıladıkları zehirli madde denilen zehirli maddelerin tesiriyle su ve tuz geçişini artırmak suretiyle ishale neden olur.

YAZ İSHALLERİNİN BULGULARI NELERDİR ?

En ehemmiyetli bulgu, dışkılama rakamının çoğalması ve dışkı niteliğinin değişmesidir. Dışkı, cıvık, patates püresi görünümünde olabileceği gibi, sümüksü ve irinli veya su gibi olabilir. Dışkı ölçüyü ve su içeriği, ince bağırsaklarda hastalık yapan asalak ve bakterilerin ishallerinde fazladır, kalın bağırsakta hastalık yapanlarınkinde ise azdır; ayrıca bunlarda dışkılama rakamı öbürlerine oranla daha fazladır. Su gibi tariflenen ishallerin çoğunluğu paraziter sebeplidir. En sık giardia denilen protozoon neden olur. Bu tip ishallerin en ciddisi ve yaşamı tehtid edeni ise dışkının pirinç suyu görüntüsü olarak tariflendiği, kolera bakterisinin yaptığı ishaldir. İrinli dışkılamaya neden olan bakterilere ise karahumma ve karahumma eşi hastalıklara neden olan salmonella bakterilerini misal verebiliriz. Kalın bağırsakta ishale neden olan bakterilerin bir kısmı ve bazı asalaklar dışkının irinli, sümüksü görünmesine, aynı zamanda bağırsak duvarını da yaralayarak damarların kanamasına neden oldukları için, kanlı olmasına da neden olurlar. Dışkının böyle kanlı ve irinli olması dizanteri olarak adlandırılır. Sebeplerinden birisi şigella denilen bakteri, bir değişiği amip denilen protozoondur. İshalle beraber bulunan öbür bulgular karın sızısı, karında buruntu hissi, bazen bulantı, iltihabi vaziyetlerde bunlara ilaveten ateş olarak karşımıza çıkar. Dışkılamadan sonra bütün hafifleyememe de bir öbür bulgu olabilir. Misalin kalın bağırsak ishallerinde sızı ve gevşeyememe sıktır. Fazla su ve tuz kaybına bağlı olarak kalp damar sistemine, böbreklere, asap sistemine ait kalp ritm bozuklukları, böbrek yetmezliği, şuur bozuklukları gibi bulgular da olabilir. Dilin kuruması, cildin parlaklık, nem ve yumuşaklığını kaybetmesi, gözlerin göz çukuruna çökmesi gibi bulgular, su kaybının işaretleridir.

İSHAL OLUNCA NE YAPMALIYIZ ?

İlk önlem olarak kaybedilen su ve tuzu geri koymak için pratik olarak hazırlayacağımız şu solusyonu içebiliriz: Bir litre kaynatılmış soğutulmuş suya 1 çorba kaşığı şeker, 1 tatlı kaşığı sofra tuzu ve 1 çay kaşığı karbonat konularak karıştırılır, içilebildiği kadar sık aralıklarla içilir. Ancak mikrobik ishallerin hemen hepsi 24 saatten fazla devam eder ve hemen hepsi ilaç rehabilitasyonu almadan düzelmez. Bu sebeple, 24 saatten fazla süren ishallerde en yakın sıhhat merkezine müracaat etilerek tetkik ve muayene olunması gerekir. Zira farkında olmadan dışkımız yoluyla etrafa mikrop bulaştırabilir, ayrıca ishalin rehabilitasyonsuz kalarak daha ciddi sıhhat problemlerine yol açmasına neden olabiliriz.

SIHHAT KURULUŞUNDA NELER YAPILACAKTIR ?

Sıhhat kuruluşunda, şüphelenilen yiyeceklerin ve suyun olup olmadığı ve ne zaman harcandığı, ishalin ne zaman başladığı, karın sızısı, ateş, dışkıda cerahat ve/veya kan olup olmadığı, yakınımızda başka hasta insanların olup olmadığı sorulacak; tetkikin ardından dışkı analizi ve kültürü, kan sayımı ve gerekirse öbür kan muayeneleri istenecektir. Tüm bilgilere göre doktor rehabilitasyona karar verecektir.

NASIL REHABİLİTASYON EDİLİR ?

Akışkan ve tuz kaybının az olduğu, ishalin hastanın komforunu çok bozmadığı vaziyetlerde, sağlık kurumuna yatırılmadan genellikle yalnızca uygun bir perhizle hasta ayaktan rehabilitasyon edilir. Fazla su ve tuz kaybı, ağır dizanteri halleri, kolera kuşkusu olan vaziyetlerde hasta kesinlikle sağlık kurumuna yatırılarak öncelikle kaybedilen su ve tuzun yerine konması emeliyle serum verilir, daha sonra uygun ilaçlara başlanır. İshal perhizi nasıldır? İshali olan kimselerin düzelene kadar posasız ve yağsız yiyecekler alması gerekir. Başka Bir Deyişle sebze ve meyvalar, kuru yemiş, çikolata, kızartmalar gibi yiyecekler alınmamalıdır. Yağsız makarna, pirinç pilavı, haşlanmış patates-patates püresi, haşlanmış yağsız et ve tavuk, yağsız ızgara köfte yenebilir. Ayrıca bol ölçüde içeçek alınmalıdır.

İYİLEŞME TALİHİ NEDİR ?

Uygun rehabilitasyonla yaz ishallerinin rehabilitasyonu oldukça gülümseyicidir; hemen hepsinde iyileşme bütündür. Ancak mikroplu etrafla temas devam ediyorsa, lüzumlu ihtiyatlar alınmadıysa ishalin yineleme talihi her zaman vardır.

YAZ İSHALLERİ NASIL ÖNLENEBİLİR ?

Bu ishallerin önlenmesinin en ehemmiyetli yolu, menşei meçhul suların harcanmaması ve şahsi pakliğe dikkat edilmesi, özellikle ellerin her yemekten evvel ve sonra yıkanmasıdır. Kullanılan ve içilen suların klorlanması pekçok mikrobun yaşamasını önler. Kuşkulu suların, kuşkulu olmasa dahi salgın olduğu öğrenilen yerlerdeki suların kaynatılarak kullanılması zorunludur.

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.