Sağlık, Sağlıklı Yaşam, Cinsel Sağlık

Site 1. rengi

Site 2. rengi

Topbar rengi

Menü ikon

Menü hover

Menü arama

Footer rengi

Tasarım

Akciğer illet hastalıki

30.03.2021
14
Akciğer illet hastalıki

Tüm dünyada erkeklerde ve aynı zamanda dünyanın bir çok ülkesinde bayanlarda en sık tesadüfülen illet hastalık cinsidir. Bir çok illet hastalık cinsinde giderek eksilme mevzubahisi iken akciğer illet hastalıkine tesadüfülme sıklığı ne yazık ki giderek çoğalmaktadır. Tüm dünyada erkek ve bayanlarda hali hazırda en öldürücü illet hastalık cinsidir. Genel vefat sebepleri arasında dünyadaçilmesidir. Bazı işlerde çalışma, hava lekeliliği, ışınım, genetik etkenler, beslenme alışka ikinci sırada yer almaktadır.

En iyi öğrenilen neden sigara inlıkları gibi…Adı geçen diğer sebeplerin hiç birisi sigara ile kıyas edilecek kadar ehemmiyetli değildir.

Ülkemizin bazı yörelerinde bulunan ak toprak, gök toprak olarak öğrenilen asbest veya zeolit kapsayan toprakla temas akciğer illet hastalıki yapmaktadır. Duvar sıvama ve yer döşeme emelli kullanılan ve bebeklerin altına konan bu toprağın bulunduğu alanlarda yaşayanlarda akciğer ve akciğeri örten çeperden köken alan illet hastalıklere çok sık tesadüfülmektedir.

Bazen akciğer illet hastalıki bir iş hastalığı biçiminde ortaya çıkar. Misalin radyolog hekimler ve diğer ışınımla çalışanlarda ve asbest sanayinde çalışanlarda akciğer illet hastalıkleri çok daha fazladır. Asbest bir ses ve ısı izolasyon maddesi olarak sanayide kullanılmaktadır. Bu iş kollarında fren ve balata yapımı, gemi ve uçak sanayi, asbestli tuğla ve yapı malzemeleri yapımı gibi… çalışanlarda akciğer illet hastalıkleri bir iş tehlikeyi olarak ortaya çıkmaktadır.

Akciğer illet hastalıkinin sigaradan olduğu kesin midir?

Sigara ile akciğer illet hastalıki arasındaki neden-netice ilişkisi doğru orantılıdır. Bir birey sigaraya ne kadar erken yaşta başlarsa, günde ne kadar çok rakamda ve ne kadar uzun süre sigara kapsasa, içtiği sigaradan ne kadar derin dumanı içine sürüklerse akciğer illet hastalıki olma tehlikeyi o kadar fazladır.

Sigara içmeyen akciğer illet hastalıki olmaz mı?

Bu, çok daha az tesadüfülür bir vaziyettir. Oysa, sigara içen bir şahsın akciğer illet hastalıki olma tehlikeyi içmeyene göre 13 ile 22 kat daha fazladır.

Sigaranın illet hastalık yapıcı tesiri uzun seneler kullanıldıktan sonra kendini göstermektedir. Sigara içen bir birey sigarayı kaç sene kapsasa içsin vazgeçtikten sonra akciğer illet hastalıki olma tehlikeyi giderek düşmekte ve 5-10 sene içerisinde hiç içmeyenlerle ayni oranda tehlike taşır gidişata gelmektedir.

Akciğer illet hastalıklerinin %95 inde neden sigaradır.

Önlenebilir illet hastalık ne demektir?

Bazı hastalıkların -misalin genetik hastalıklar gibi- sebepleri çok iyi belirsiz ya da, bilinse dahi bunlardan sakınmak mümkün değildir. Oysa diğer bazı hastalıklar değiştirilebilir etrafsal etmenlerle -mikroorganizmalar, beslenme alışkanlıkları, is ve çalışma şartları, hava lekeliliği gibi- ilişkilidir. Bu etkenler hakimiyet altına alınabilir ve değiştirilebilirse hastalık önlenebilmektedir.

Akciğer illet hastalıki olmamak için ne yapmalıyım?

Akciğer illet hastalıkleri sigarayla ortaya çıktığından önlenebilir illet hastalık cinsi olarak kabul edilmektedir. Sigara kullanmamakla bir birey akciğer illet hastalıki olma ihtimalini çok büyük miktarda ortadan kaldırmış olmaktadır.

Akciğer illet hastalıki genetik midir?

Ailede akciğer illet hastalıki hikayesinin olması sigara içmemek için en ehemmiyetli sebeplerden birisidir. Zira akciğer illet hastalıkinin ortaya çıkısında genetik etkenler de rol oynamaktadır. Amcanızın, babanızın, kardeşinizin akciğer illet hastalıkine tutulmuş olması şayet sigara içiyorsanız sizin için bir erken ihtardır. Bu ihtarı dikkate almazsanız sizin yakınlarınız da sizin yaşadığınız cinsten bir acıya hazırlıklı olmalıdırlar.

Sağlıkla alakalı her hangi bir yakınmanızın olmaması çok hoş. Ancak, bu yanıltıcı olabilir. Bazen hastalık uzun süre kendini muhakkak etmeden ilerleyebilmektedir. Sigara içiyorsanız korkmalısınız! Gerçekten sizi hafifletecek bir lafı söyleyebilecek gidişatta değiliz.

Akciğer illet hastalıkinin bulguları nelerdir?

Tüm illet hastalıklerde olduğu gibi kilo kaybı, halsizlik, iştahsızlık yanında; öksürük, balgam çıkarma, kan tükürme, göğüs ağrısı, soluk darlığı, hırıltılı solunum gibi akciğerlerle ilişkili yakınmalar olabilir. Bunlara bazen illet hastalıkin diğer uzuv ve dokulara dağılmasına bağlı olarak bedenin farklı alanlarında ağrılar, yutma eforluğu, baş ağrısı, görme, denge şuur bozuklukları vs gibi bir çok değişik şikayetler eklenebilir.

Bunların hepsinin beraber olması zorunlu midir?

Bazen hiçbirisi bulunmayabilir veya bir ikisi bulunabilir. Bazen de bu yakınmalar vardır ancak, hasta akciğer illet hastalıki değildir. Bu bulguların hiç biri illet hastalıke özgül değildir.

Şayet uzun seneler sigara içiyorsanız, yaşınız 40 in üzerindeyse ve yukarıyadaki yakınmaların biri veya bir kaçı mevcut ise hekime müracaat etmeniz ve akciğer illet hastalıki bakımından değerlendirilmeniz önerilir.

Yukarıda bahsedilen bulgulara sahip bir şahsın öncelikle göğüs röntgeninin çekilmesi ve balgam analizinin yapılması ilk adımdır. Bunu bronkoskopi ve bilgisayarlı tomografiler ve muayeneler izler.

Bronkoskopi nedir?

Ağız veya burundan ince ve bükülebilir, ışıklı hortum veya rijit borularla akciğerlerimize kadar girilip solunum yollarımızın içten kollanarak muayenesidir.

Solunum yollarında yerleşmiş hastalıkların teşhisi ve rehabilitasyonu için kullanılan bir usuldür. Hastalığın doğrudan görülebilmesine, hasta alandan parça alınarak biyopsi vb. harekâtların yapılarak teşhis konulmasına yarar.

Bronoskopi, solunum sistemini yakalayan ve özellikle solunum yollarında yerleşen bir çok hastalığın teşhisinde rutin olarak kullanılmaktadır.

Hayatimiz süresince attığımız her adımın, yaptığımız her işin bir tehlikeyi vardır. Trafiğe çıkmanın, uçağa binmenin, yüzmenin ve yaptığımız nice işin taşıdığı tehlike bronkoskopinin tehlikelerinden az değildir. Bronkoskopi ve özellikle bükülebilir makinelerle yapılan bronkoskopi tehlikesiz tetkik usullerinden birisidir. Dikkatli çalışıldığı sürece ciddi bir meseleyle karsılaşma ihtimali son derece düşüktür.

Bronkoskopi evvelinde hastaya anestezi uygulanır. Başka Bir Deyişle agri, öksürük, bulantı hislerinin uyanmasına mani olmak üzere solunum yolu süresince geçici süre anlaşma sağlayan bir ilaç soluk yoluyla hastaya verilir. Bu işlem usulüne uygun olarak yapılırsa hasta ağrı, acı sürüklemeden bronkoskopi yapılabilir.

Akciğer illet hastalıki bir kaç çeşit midir?

Akciğer illet hastalıkleri değişik hücre tiplerine göre gruplandırılır. Her cinsin seyri, rehabilitasyona yanıtı, değişiktir. Rehabilitasyon tasarlanırken illet hastalıkin cinsi de öğrenilmelidir. Hastalığın ağırlığı da cinsine göre değişiklik gösterebilir.

Akciğer illet hastalıki teşhisi konan hastaya ne yapılmalıdır?

Öncelikle illet hastalık olduğu kesinlikle biyopsi ile netleştirilmelidir. Yalnızca tetkik veya röntgenlerine bakarak illet hastalık teşhisi konamaz. Bunu takiben, illet hastalık tipi tanımlanmalıdır. Bundan sonra ise illet hastalıkin büyüklüğü, mesken yeri, dağıldığı diğer bölgeler incelenmelidir. Bu harekâtlara aşamalama diyoruz. Son olarak hastanın mukavemeti, günlük yaşamını devam ettirirken sahip olduğu performans atama edilip, hasta ile konuşarak rehabilitasyon kararı verilmelidir.

Bazı hastalar parça alınmasına biyopsi pek sıcak bakmıyorlar. Oysa, bu yapılmadan illet hastalık rehabilitasyonuna başlanamaz. illet hastalık rehabilitasyonunda kullanılacak usuller ve ilaçlar hastaya bir çok bakımdan tehlikeler getirecektir. Bu tehlikeleri üstlenmesi için öncelikle illet hastalık teşhisinden ve tipinden emin olmak gerekir. Gelişigüzel illet hastalık rehabilitasyonu olmaz.

Akciğer illet hastalıkinin rehabilitasyonu var mı?

Akciğer illet hastalıkli hastalarda da hastanın vaziyetine göre muhtelif rehabilitasyon biçimleri vardır. Operasyon, radybitkierapi ışın rehabilitasyonu, kembitkierapi ilaç rehabilitasyonu destek rehabilitasyonu ve adı burada verilmesine gerek olmayan diğer rehabilitasyon yaklaşımları hali hazırda uygulanmaktadır.

Hangi hastalıkta olursa olsun uygulanacak rehabilitasyonun %100 zaferli olacağını evvelden öğrenmek mümkün değildir. Akciğer illet hastalıkinde de bu rehabilitasyonlar ile bazen bütün şifa, bazen düzelme bazen ise yalnızca hastalığın ilerleyişini durdurmak olasıdır. Şüphesiz galibiyetsiz kalınan olgular da mevzubahisidir. Hastanın, hastalığın ve uygulanan rehabilitasyonun cinsine göre bu neticeler değişebilir.

Bazı illet hastalıklerde elimizdeki rehabilitasyon biçimleriyle illet hastalıki tamamen yok etme bahtı akciğer illet hastalıklerine göre çok daha yüksektir. Ancak, akciğer illet hastalıkli olgularda da bu kısmet vardır. Hastanın bu kaderini kullanması uygun olan seçimdir. Hastayı rehabilitasyon ederken emelimiz onu ebedi kılmak değildir. Buna kimsenin eforu yetmez. Ancak, hastalığı yok etmek, küçültmek, sınırlamak, sağ kalımı uzatmak, hastanın kanunum niteliğini artırmak gibi emellerimiz vardır. Bunlardan hangisine ne miktarda erişilirse erişilsin rehabilitasyon zaferli olmuş sayılmalıdır.Bazen operasyon, radybitkierapi ve/veya kembitkierapi beraber uygulanabilir. Bu eş zamanlı da olabilir. Birbirini takip edecek biçimde de olabilir.

illet hastalık rehabilitasyonunda kullanılan ilaçlar belli aralıklarla yineleyecek biçimde kürler halinde verilir. Hastanın ve hastalığın rehabilitasyona yanıt vermesi vaziyetine göre kürlerin rakamı değişmektedir.

illet hastalık rehabilitasyonunun yan tesirleri nelerdir?

Yan tesirler kullanılan ilaca, ilaç veya ışını uygulama tekniğine, ilaç veya ışının dozuna, hastanın yaşına ve uzuv işlevlerine, beraber kullanılan diğer ilaç veya rehabilitasyonlara bağlı olarak değişir.

illet hastalık rehabilitasyonu, saç dökülmesi, bulantı, kusma yapar mi?

Bu biçimdeki yan tesirler illet hastalık rehabilitasyonu sırasında sık görülmektedir. Ancak, bunların hepsi de rehabilitasyon bitirildikten sonra geri dönüşlüdür. Bazı ek ilaçlarla bulantı önlenebilir. İshaller, enfeksiyonlar, radybitkierapi alanında cilt yanıkları, yutma eforluğu, ağızda yaralar ve akciğerlerde fibrozis oluşabilir. Bu vaziyetlerle karsılaşmamak için zorunlu temkinler alınmalı ancak, buna karşın oluştuğunda ise uygun biçimde rehabilitasyon edilmelidir.

illet hastalıkle basa çıkmak için bu rehabilitasyonlar dışında nelere dikkat edilmeli?

illet hastalık teşhisi çoğu kere hastada bir psikolojik travmaya yol açmakta ve bunu bazen bunalım izlemektedir. Hastalığın isminin illet hastalık olması her şeyin bittiği anlamı taşımaz. Şahsın hadiseyi asıl ebatlarıyla tanıması, hastalığını, tipini, ağırlığını bilmesi, kendisini bekleyen tehlikelerden haberdar olması, tasarlanan rehabilitasyon şekilleri hakkında ve en doğru kararı vermek üzere bilgilenmesi lüzumludur. Bu hekimiyle çok iyi bir ilişki kurmasını gerektirir. illet hastalık tanısı aldı diye kendini sosyal mesullük ve etrafından dışlamamalı, hastalığı elverdiğince meşguliyetlerini sürdürmeli, ancak yeterli uyku, balanslı beslenme ve stresten uzak kalmaya özen göstermelidir. Hastada ağrı, öksürük gibi yaşam niteliğini bozan yakınmalar varsa bunlara dönük rehabilitasyonlar umursamama edilmemelidir. Rehabilitasyon sırasında ve rehabilitasyon sonrasında zorunlu hakimiyetlerini zamanında yaptırmalıdır.

illet hastalık ağrısını nasıl kesebiliriz?

Bazen akciğer illet hastalıki etraf dokulara veya uzak uzuvlara dağılarak şiddetli ağrılar oluşturabilir. Bu vaziyet hastayı aşırısıyla rahatsız eder ve bezdirir. illet hastalıkle baş edilemese dahi bu ağrının giderilmesi çok ehemmiyetlidir. Ancak, ağrıyı gidermek için bazen doğrudan morfin vb ilaçlara başlanmaktadır. Gerçi bu ilaçlar illet hastalık ağrısının rehabilitasyonunda kullanılırlar ve çok da aktif ilaçlardır. Ancak, bu ilaçlara bir süre sonra hoşgörü büyür ve başlangıçtaki tesir artık görülmez olabilir. Bu sebeple ağrı rehabilitasyonunda basamak ilerlemeli, evvel kolay ağrı kesicilerle ise başlanmalıdır. Gereğinde doz artırılarak kombinasyonlar uygulayarak zaman kazanılmalıdır. Morfin vb ilaçlar ileri yarıyıllar için rezerv tutulmalıdır.

illet hastalık teşhisi hastaya söylenmeli midir?

Hastaya asla ve hiçbir zaman palavra söylenmemelidir. Hastanın hastalığı hakkındaki suallerine doğru yanıtlar verilmelidir. Ancak, tam doğruları hemen söylemek doğru olmayabilir. Yavaş ve kademeli olarak bilgi aktarılmalı, mesele açıklanırken takat ve rehabilitasyon şekli beraber anlatılmalıdır. Hastanın yaşamla bağı ve iyileşme umudu sarsılmamalıdır. Kuskusuz bu bir üslup meseleyidir. Hastasını önem veren, acısını paylaşan, ona zaman ayıran, sabırla dinleyen, onun meselesine takat arayan, umudunu artıran empatik bir hekim tavrı iyi bir rehabilitasyon kadar ehemmiyetlidir.

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.