Sağlık, Sağlıklı Yaşam, Cinsel Sağlık

Site 1. rengi

Site 2. rengi

Topbar rengi

Menü ikon

Menü hover

Menü arama

Footer rengi

Tasarım

Bir kız çocuğunu “kız” yapan özellikler nelerdir?

08.05.2021
23
Bir kız çocuğunu “kız” yapan özellikler nelerdir?

“Genetik mi, etrafsal mı?” münakaşasına dair ne kadar çok şey duymuş olursanız olun, döllenme anından itibaren kızların erkeklerden farklı olmasını sağlayan kalıp hazırdır. Yaşam boyu …

“Genetik mi, etrafsal mı?” münakaşasına dair ne kadar çok şey duymuş olursanız olun, döllenme anından itibaren kızların erkeklerden farklı olmasını sağlayan kalıp hazırdır. Yaşam boyu devam eden bu değişikliklerin henüz anne karnındayken bile saptanabilmesi hayranlık uyandırıcıdır.

X etmeni
Cinsiyetimizi kromozomlarımız belirler, iki “cinsiyet” kromozomu vardır: X ve Y kromozomları. Bunların biltihabı annemizden, diğeriniyse babamızdan alırız. Kızlarda iki X kromozomu; erkeklerdeyse bir X, bir de Y kromozomu bulunur.
Yumurta hücreleri ve spermler dışında, insan bedenindeki bütün hücreler iki cinsiyet kromozomu taşır. Yumurta ve sperm hücrelerindeyse bir tek cinsiyet kromozomu vardır. Anneden gelen yumurta hücresinde her zaman bir X kromozomu bulunur. Ancak babadan gelen sperm hücresinde X ya da Y kromozomu bulunabilir. Bu da bebeğin cinsiyetini belirleyici etmenin babanın spermi olduğu anlamına kazanç. Kadının yumurta hücresini dölleyen sperm X kromozomu taşıyorsa bebek kız olur; şayet Y kromozomu taşıyan bir sperm yarışı kazanırsa bebek erkek olur. Kadınlardaki ikinci X kromozomu, erkeklerde daha sık görülen el becerilerinde zayıflık, hiperaktivite, otizm ve kekeleme gibi vaziyetleri önlemeye yardımcıdır. Oğuldaki Y kromozomunun temel işlevi, erkeklik hormonlarının, yani androjenlerin yeterince bol ölçüde salgılanmasını sağlamaktır. Bu hormonlardan en ehemmiyetlisi testosterondur. Testosteron olmasaydı bütün bebekler kız olurdu; zira bebeğin oğul olarak büyümesini, erkek cinsiyet uzuvlarına ve erkek beynine sahip olmasını tetikleyen hormon testosterondur.

Büyümekte olan çocuk
Gebeliğin altıncı haftasında erkekler ile kızların görünümü aynıdır.

Ancak 12. haftada kız bebekte fallop tüpleri yumurtalık kanalı, rahim dölyhücumu ve vajina gelişmiştir. Aynı yarıyılda erkek bebekte ise testosteronun etkisiyle penis, testisler erbezleri ve skrotum erbezi torbası belirmiştir.

Ancak farklı olan yalnızca cinsiyet uzuvları değildir. Gebeliğin 13. haftasında duyu uzuvlarının gelişimi de az çok değişiklik gösterir ve kızlar bu açıdan belirgin bir avantaja sahiptir. Kız bebeğin doğduğunda seslere, kokulara ve görsel imajlara karşı duyarlılığı daha besbellidir.

Gebeliğin dördüncü ayına doğru ilerledikçe, fetüste erkek ya da kadın beyni büyür. Kadın beyni daha minik olduğu ve daha az sayıda hücre kapsadığı halde daha karışık bağlantılar gösterir.

Deneyler, duygusal içerikli iletilerle karşılaşan kadın beyninde erkek beynine göre çok daha fazla sayıda bölgenin harekete geçtiğini gösteriyor. Araştırmalar bu sebeple çok daha minik yaşlardayken bile dişilerin erkeklere göre daha fazla empati kurma meylinde olduğunu düşündürüyor.

15 ayhk bir kız çocukta dil becerileri daha gelişkindir ve bu kız çocuk sözel beceri açısından yaşıtı olan oğlun önünde gidecektir. 5 yaşındayken bile konuşması yaşıtı olan oğla göre vasati 2 ay ileride olacaktır.
Buna karşılık “kadınlar harita okuyamaz” şakalarının orijini de göründüğü kadarıyla biyolojiye dayanmaktadır. Bütün kabahati testosteronun üstüne atabiliriz; ama görünüşe göre erkekler doğuştan gelen bir uzamsal farkındalığa sahip.

Erkeklerde ve kızlarda hormonal bağlantılar farklı biçimde kurulur; bununla birlikte her iki cinsiyetin de kendi içinde büyük değişkenlikler mevzubahisidir. Kızlarda da erkeklerde de testosteron üretilir; ancak kızlarda üretilen testosteron erkeklerde üretilenden çok daha azdır ve kızınızın “hanım hanımcık” ya da uzamsal becerileri üst düzeyde bir “erkek Fatma” olması, görünüşe göre anne karnındayken ne kadar testosteron ürettiğine ve bir miktarda da anneden kaynaklanan
androjenlerin ne kadarının plasentayı geçtiğine bağlıdır.

Bir kız bebek erkek bebeğe göre çok daha olgun ve genellikle daha az huysuzdur; ama bu meylin dışına çıkanlar her zaman olur. Her yaşam kendine özgü ve benzersizdir. Çoğu birey, hem erkeklerin hem de kızların başlangıçta en çok babalarına benzediğini söyler. Bu, belki de bebek doğduktan sonra erkeğin bebeğe bağlanmasını sağlama bağlamak için tabiatın başvurduğu cingözce yollardan bkocamandır!

Kız/erkek doğumları
Dünyaya gelen erkek bebeklerin sayısı toz bebeklerin sayısından biraz daha fazladır ancak daha az sayıda oğul hayatta kalır, ingütafc Milli İstatistik Dairesi’nin bilgilerine göre, 2003 yılmda ingiltere’de her 1000 kız bebeğe karşılık 1 051 erkek bebek dünyaya gelmiştir. 1993 yılında ise her 1000 kız bebeğe karşılık 1056 erkek bebeğin doğduğu bihürilmtştir.
Netice olarak, cinsiyetler arasında bu açıdan büyüyen bir fark yoktur.
İngiltere ve Galter’deki bebek vefatlarının 2002 yılmda yüzde 3,5 oranında eksilmiş olmasına karşılık ölü doğumlar yüzde 6,7 çoğalmıştır. Aynı yıl, kız bebeklerde 1744 ölü doğuma karşılık erkek bebeklerin 2028′i ölü doğmuştur.

SAĞLIKLI KALMAK
Sağlık hakimiyetleri
Bütün bebekler ve çocuklar, büyüme ve gelişimlerinin klasik seyrettiğinden emin olabilmek için kumpaslı olarak hekim hakimiyetinden geçmelidir. Bu rutin hakimiyetler aynı zamanda, kızınızın genel sağlık gidişatı mevzusunda duyduğunuz rastgele bir evhamyi dile getirmek ve yabide alabilmek için fırsat yaratır. Hekimden buluşma almayı gerektirecek kadar ehemmiyetli olmayan ama yine de kafanızı kurcalayan sorulan sorup kaygılarınızdan bahsedebileceğiniz en uygun zaman budur.
Hakimiyetler genellikle şu sıklıkta yapılır:

Doğumdan hemen sonra tercihen ilk 24 saat içinde
6.-8. haftalarda
8. ayda
2. yılda
Mektep evveli yarıyılda genellikle 3-4 yaş arasında

Çocuk mektebe başlarken de aşılarının yetersizsiz yapıldığından emin olmak, boy ve kilo ölçümü, görme ve duyma işlevlerinin değerlendirilmesi için hakimiyetten geçirilmelidir.

Diş hakimiyeti
Kızınızın ilk dişi çıkar çıkmaz diş hakimiyetleri başlamalıdır. Arkadaşça yaklaşan bir diş hekimine gitmeye ne kadar çok alışırsa diş hekimine gitmekten o kadar az korkar, ingiltere’de Milli Sağlık Hizmetleri ‘nin NHS sunduğu diş sıhhati hizmetleri kapsamında -son derece yetersiz olmakla birlikte- pek çok diş hekimi, özel hastalarının çocuklarına NHS kapsamında fiyatsız hizmet vermektedir. Sıhhatin değişik pek çok alanında olduğu gibi diş sağlığında da hastalığı önlemek son derece ehemmiyetlidir ve kumpaslı diş hakimiyetleri bu açıdan bırakılmazdır.

Büyüme süratleri
Kızlar ve erkekler farklı süratlerde büyür. Hiçbir çocuk bir öbürüne benzemez ve bir kızın büyümesinde genlerin yanı gizeme genel sağlık gidişatı ve beslenme de belirleyici rol oynar. Her iki ebeveynin de boyu ortalamanın üzerindeyse çocuğun kısa boylu olma olasılığı pek yoktur.

Çocukluk çağında büyüme/boy tablosu
1 yaş——————————10-25
1-2 yaş—————————-10-13
2 yaş-ergentik———————-5-6
Ergenlikteki büyüme hücumu-kızlar——6-11

Bazı çocuklar, erken çocukluk döneminde basmakalıpa göre daha yavaş ya da daha süratli büyüse de ehemmiyetli olan büyümenin genel
durumudur ve bu çocukların büyümesi daha sonra süratlenir ya da yavaşlar. Bu genellikle genetik olarak belirlenen bir kalıptır. Yani 4 yaşındayken anaokulunda en kısa boylu çocukken 10 yaşına geldiğinizde sınıfın en uzun boylu talebesi olduysanız, kızınızda da aynı sürecin yaşanması mümkündür.

Aşılar
Çocukluk çağında sağlıklı olmanın bir değişik ehemmiyetli parçası aşı uygulamalarıdır. Günümüzde bütün çocukların on farklı hastalığa
karşı aşılanması tavsiye edilmektedir:

Difteti
Tetanos
Boğmaca
Çocuk felci
HIB hemofilus influenza tip B
Menenjit C
Pnömokok
Kızamık
Kabakulak
Kızamıkçık

Bu liste gözünüze epeyce uzun görünebilir; özellikle de aşılama sırasında iğne müthiş derecede sağlıklı olan bebeğinize batırılırken. Yan tesirler mevzusunda kaygılanmanız ve bütün bu aşıların gerçekten de zorunlu olup olmadığını düşünmeniz son derece natüreldir. Pek çok anne baba bunlann dışında bebeğin bağışıklık sistemine aşın yüklenmek mevzusunda da kaygılanır, ama reelinde bağışıklık sisteminin kapasitesi çok geniştir: 10 000 farklı hastalığa karşı tehlikesiz ve tesirli biçimde aşılanmanız muhtemeldir. Aşılama yoluyla önlenen bazı hastalıkların bir zamanlar insanların vefatına yol açtığı ve bağışıklığı olmayan bkocaman için hâlâ ciddi bir risk unsuru olduğu kolayca gözden kaçar.

Tetanosa yol açan bakteriler, bahçenizdeki ya da mahallenizdeki park da dahil toprakta çok ölçüde bulunur.
Yaklaşık 13 aylıkken ve mektebe başlamadan evvel 2 doz halinde uygulanan Kara Kuvvetleri Komutanlığı kızamık, kabakulak, kızamıkçık aşısı kızamıkçığa karşı koruma sağladığı için özellikle kızlar açısından ehemmiyetlidir. Kızamıkçık çocukluk çağında hafif geçirilmekle birlikte, gebeliğin erken döneminde büyümekte olan fetüste ciddi zarara yol açabilir. Kızamıkçık virüsü özellikle yaşamsal uzuvların gelişimini tesirler ve sağırlığa, âmâlığa, kalp ve beyin zararına neden olur. Kara Kuvvetleri Komutanlığı aşısının kullanıma girmesinden evvel kızamıkçık bebeklere ciddi hasarlar verebiliyordu.

Bu sebeple aşı yalnızca kızınızı gözetmekle kalmayıp aynı zamanda onun bağışık olmayan bir gebe kadına kızamıkçık beriştirmesini de engelleyecektir. Aşı ayrıca, yumurtalıklarda iltihaplanmaya neden olarak büyüdüğünde doğurganlıkla alakalı meselelere yol açabilen kabakulağa karşı da koruma sağlar. Üçüncü olarak, riskli ve hatta bazen yaşamı tehdit edebilen bir hastalık olan kızamığa karşı da korur.

Pek çok ebeveynin Kara Kuvvetleri Komutanlığı aşısının güvenirliği mevzusunda evham duyduğunu biliyorum. Ancak ingiltere’de ve dünyanın değişik bölgelerinde yapılmış çalışmalardan elde edilen çok sayıda bilimsel ispat, Kara Kuvvetleri Komutanlığı aşısının otizm veya enflamatuar iltihabi bağırsak hastalığına yol açmadığını göstermiştir. Aşıları ayrı ayrı uygulamanın birlikte uygulamaktan daha tehlikesiz olduğuna dair ispat yoktur ve ayrı uygulamalar çocuğunuza altı ayrı enjeksiyon yapılacağı anlamına kazanç. Şayet aşıların ayrı ayrı yapılması yolunu seçim ederseniz -ki bu size asla tavsiye etmeyeceğim bir alternatiftir- lütfen evvel aşıların nereden geldiğini
hakimiyet edin ve kızınıza aşı serisinin yetersizsiz uygulandığından emin olun. Pek çok birey bu hakimiyeti yapmadığı için çocuğunun bir, iki ya da her üç enfeksiyona karşı duyarlı kalmasına göz yummuş olur. Mektep evveli erken yarıyılda yapılan aşılar, genellikle sağlık ocağında pratisyen hekim ya da çocuğunuzun kendi hekimi tarafından uygulanır; ancak daha sonraki pekiştirme rapel dozları genellikle mektepte yapılır.Kızınızın aşı kayıtlarını tehlikesiz bir yerde saklayın. Büyüdükçe ona pek çok sebeple, kendisine uygulanan aşılarla alakalı sualler sorulabilir. Bu yüzden, aşılandığı tarihleri gösteren aşı kaydının elinizin altında olmasında fayda var. Bu gidişat ayrıca yurtdışına seyahate çıkarken kızınıza uygulanan ek aşılar için de geçerlidir.

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.