Sağlık, Sağlıklı Yaşam, Cinsel Sağlık

Site 1. rengi

Site 2. rengi

Topbar rengi

Menü ikon

Menü hover

Menü arama

Footer rengi

Tasarım

Göz miskinliği

04.06.2021
32
Göz miskinliği

Tıp fakültesinde okurken, yakın dostlarımdan biri, mikroskopta gör­meye çalıştığımız mikropların kimilerini bizim gibi göremediğini fark etmişti. Evvel şaka yapıyor sandık, ama sonra göz kısmında yapılan …

Tıp fakültesinde okurken, yakın dostlarımdan biri, mikroskopta gör­meye çalıştığımız mikropların kimilerini bizim gibi göremediğini fark etmişti. Evvel şaka yapıyor sandık, ama sonra göz kısmında yapılan muayenesinde gözlerinden birinin son derece üşengeç olduğunu, ancak yüzde yirmi oranında gördüğünü ve artık rehabilitasyonun mümkün olmadığı­nı bildik. Dostum, tabir yerindeyse, devrildi. Gerçeğinde çok alakalı olan ailesi, öteki gözü iyi gördüğü ve o zamana kadar hiç göz muayenesi olma­dığı için görme meseleyi olduğunu zamanında fark etmemişti. Uzmanlık alanının tercihini ona göre yapması gerekti ve kendisi çocuklarını doğum­larından itibaren göz muayenesine götürerek kızının bir gözündeki yüksek kırma hatasına bağlı, muhtemel miskinliği yasaklamayı muvaffak oldu.

Göz miskinliği nedir?
Bir gözün doğuştan az görmesine neden olabile­cek bir vaziyet sebebiyle beyindeki o göze ait görme merkezinin yeterince büyüyememesi vaziyetidir. Başka Bir Deyişle gerçeğinde üşengeçleşen beyindir, göz değil. Beyne bir gözden net görüntü mesajı gitmeyip değişiğinden giderse beyin net olmayan tarafı bakımsızlık etmeye başlar. O taraftaki hücrelerin sayısı ve büyüklüğü sanki çolak kalır. Buna “uyuşukluk” denilmektedir.

Uyuşukluk sebepleri nelerdir?
1. İki gözde değişik kırma yanılgıyı seviyeyi. En sık görülen uyuşukluk sebebi, bir gözde­ki kırma hatasının değişiğinden ehemmiyetli miktarda değişik olmasıdır. Bazen de, yeniden ufak bir bebekte, diyelim ki gözlerin­den birinde yüksek bir kırma yanılgıyı var, öbüründe yok ya da daha ufak numa­ralı bir gözlük lüzumu var. Bir gözden beyne net bir görüntü mesajı giderken di­ğerinden giden görüntü flu olur. Beyin bir vakit, vaziyeti anlamaya ve yönet etmeye çalışır. Ama bir vakit son­ra flu görüntü mesajı gelen gözü ih­mülk etmeye başlar, onu yok sayar. Hatta kendi içinde, o gözden gelen mesajları değerlendirmesi gereken kısımla dahi şehir­gilenmez olur, onun gelişimi için gerek­li gayretlerden bırakır. Bu vaziyette net mesaj yollamayan göz uyuşuklaşır ve yavaş yavaş işi vazgeçip sanki uykuya dalar, kaymaya başlar. İki göz arasında fark olan hipermetroplarda uyuşukluk daha kolay olur.

2. Göz adalelerindeki balanssızlığa bağlı: Böyle bir sebebe bağlı şaşılık/kayma olduğunda da kayan gözde uyuşukluk olabilir. Kayma ve uyuşukluk ilişkisi yumurta-tavuk ilişkisi gibidir. İkisi de birbirine yol açabilir.

3. Göziçi hastalığına bağlı: Seyrek doğumdan sonra göz içinde sarı noktada bir hastalık, bir ur olabilir. Yeniden beyne net mesaj gitmeyince, bu göz kaymaya başlar. Bazen anne karnındayken annenin geçirdiği bir hastalık bebeğin gözü­ne de sıçrayabilir ör; toksoplazma, retinoblastom.

4. Transparan olması gereken göz etraflarında fluluğa bağlı. Bazen de, yeniden bir bebeğin gözünde kapak düşüklüğü veya katarakt, göziçi irini gibi görmeyi yasaklayacak veya bulandıracak bir perde olabilir. Yeniden uyuşukluk, yeniden kayma alana gelebilir.

Uyuşukluk nasıl tespit etilir?
Uyuşukluk aile tarafından şayet gözlerden birinde kayma görülürse tespit etilir. Kayma olmadan tespit etilebilmesi ancak muayene ile muhtemeldir. Ama usunuzda olsun; şayet çocuğunuzun bir gözünü elinizle kapadığınızda ağlıyor, öteki gözü­nü kapadığınızda ağlamıyor veya rahatsız olmuyor ise, kapatınca ağlamadığı gö­zü üşengeç olabilir, zati iyi çalışmadığı için kapatılınca bir şey fark etmiyordur.

Uyuşukluk muayenede nasıl tespit etilebilir?
Henüz konuşmayan veya muayeneye geçim gösteremeyen çocuklarda, iki göz arasında kırma hatasında ehemmiyetli bir fark olması ve ailede uyuşukluk olması bizi bu mevzuda dikkatli olmaya ve temkin almaya yöneltir.

Konuşarak bağlantı kurulabilen, başka bir deyişle muayenede gösterilen biçimleri tanımlayabilen çocuklarda ise bir gözün görmesinin gözlükle dahi bütün olmaması uyuşukluk oldu­ğunu gösterir.

İki taraflı uyuşukluk olabilir mi?
Şayet iki gözde de içe kayma varsa veya her iki gözde katarakt, kapak düşüklüğü gibi görmeyi yasaklayacak bir vaziyet varsa, evet, ne yazık ki iki gözde de üşengeç­lik, başka bir deyişle beynin görme merkezinde büyüme geriliği olabilir. Neyse ki, bu ender bir gidişattır.

Uyuşukluk rehabilitasyonu ne zaman yapılmalıdır?
Tespit edilir edilmez uyuşukluk rehabilitasyonuna başlanmalıdır. Çocuğun göz açısından beyin gelişimi bitirilene kadar sürdürülmelidir. Bu 7-9 yaş arasıdır.

Uyuşuklukla birlikte başka meseleler de olabilir mi?
Uyuşuklukla birlikte olabilecek en sık meseleler kayma ve derinlik duygusu yok­sunluğudur. İki gözden aynı netlikte mesaj alamayan beyin, derinlik duygusunu sağ­layamaz.

Uyuşukluk rehabilitasyonunda neler yapılır?
1. Gözlük: Uyuşukluk rehabilitasyonunun ilk evresi, üşengeç olan gözün iyi ve net gör­mesini sağlayacak gözlük derecesinin tespit etilmesi ve gözlüğün kullanılması­dır. Gözlük sürekli kullanılmalıdır. Çerçeve öyle olmalıdır ki, çocuk hangi tarafa bakarsa baksın gözlükten bakmalıdır. Çocuklarda gözlük kullanmak değil kullanmamak uyuşukluk yapar. Gözlük kullanmak ayıp değildir. Herkes eninde sonunda kullanır. Şaşılık, sosyal etrafta, hele ileri yaşlarda daha bü­yük bir kasvet yaratır.

Gözlük kullanmak istemeyen çocuklarda zorlama yerine özendirme usulü uygulanılması daha bereketli olur. Empati kurun; yapmak istemediğiniz bir işe zorlansanız, haliyle pozitif bir tepki veremezsiniz.

2. Kapama: Uyuşukluk rehabilitasyonunun ikinci evresi üşengeç olan gözün etkin ola­rak çalışmasını sağlamak için öteki göze kapama uygulanmasıdır. Bu rehabilitasyon, bir çeşit fizik rehabilitasyon egzersizidir. Kapama derken, çocuklar için özel yapılmış yapışık göz kapama plasterini amaçlıyoruz. Gözlük de kullanması gereken her üşengeçlikte gözlük zorunlu olmayabilir ve bunu düz­gün biçimde kullanabilen çocuklarda kapamayı gözlüğün içinden, üşengeç ol­mayan gözün etrafı göremeyeceği biçimde yapmak gerekir. Bebeklerde özel kontakt lenslerle de kapama yapılabilir.

Kapama rehabilitasyonu ne kadar süuygulanmalıdır?
Kapama çocuğun yaşına, görmene ve miskinliğin/kaymanın mikgünde 1 saat ile bütün gün ararsınsürelerde zorunlu olabilir. Yeniden dre kapama yapılmayacak günlerlir. Misalin, haftada 5 gün kapatatil gibi. Önerilen müddetin üzeriması da ehemmiyetlidir. Öteki gözünmemesi açısından buna dikkat eZamanından erken vazgeçilirse dabaşa dönebilir. Kapamanın aylaması gerekebilir.

Uyuşukluk rehabilitasyonu neden yapılmalıdır?
Zorunlu ise, kapamayı önerildiği biçimde uygu­lamanızın, çocuğunuza yapabileceğiniz en büyük iyiliklerden biri olduğunu ileride göreceksiniz. Bunu yatırım olarak da düşü­nebilirsiniz. Kayma olsun olmasın, uyuşukluk derinlik hissini yok edeceği için iş tercihinde maniler çıkarabilir. Misalin, cerrah, kaptan olmada mesele çıkabi­lir. Çok ender de olsa sağ­lam gözün başına bir kaza gelme ihtimali de düşünül­meli ve sabırla uyuşuklukla çaba edilmelidir.

Kapama rehabilitasyonu nasıl uygulanır?
Kapama yapıldığı sürece, o gözün kesinlikle, beden eğitimi egzersizi örneği, dikkat is­teyen bir işle uğraşıyor olması gerekir. Çocuğun yaşına göre; hudutlu boyama, fbitkioğraf yapma, yazı yazma, kitap okuma, boncuk dizme, el işi yapma gibi meşguliyetler bu eg­zersizi sağlarlar. Kapama sırasında pasif işlerle, diyelim televizyon izlemek gibi bir işle uğraşmak faydasızdır. Kapama sırasında bisiklet, paten gibi denge için derinlik hissi gerektiren oyunlar oynanmamalıdır. Kapama müddetince bir yetişkinin çocuğun yanında bulunup, uğraştığı oyuna, işe dikkat etmesini sağlaması çok bereketli olur.

Çocuğun yüreklendirilmesi ve ödüllendirilmesi, kapamanın zaferini çoğaldıran en ehemmiyetli faktörlerdir. Kapama yapılan her gün takvime bir işaret ör; gülen surat res­mi veya renkli çıkartma veya çocuğun seçeceği bir yapıştırma konulur ve misalin bir hafta ya da ay bitirilince çocuğa istediği bir hediye alınırsa arzu ve ödül sağlanmış olur.

Her üşengeç gözlü çocukta kayma olmayabilir. Kayması olan her çocukta uyuşukluk olmayabilir.

Uyuşukluk rehabilitasyonundan sonra ne olur?
Uyuşukluk ve kayması olan çocuklarda uyuşukluk en aza indirildikten sonra hâlâ kayma varsa, operasyon yapılır. Operasyon gözlük gereksinimini değiştirmez, operasyon gözlükten kurtulmak için yapılmaz. Miskinliğin rehabilitasyonuna bir ölçü bereketi olsa da operasyondan sonra kapamaya devam etmek gerekebilir. Başka Bir Deyişle operasyon kapama­dan kurtulmak için de yapılmaz. Operasyon kaymayı düzenlemek için yapılır.

Hakimiyetler ne kadar vakit devam etmelidir?
Çocuğun göz gidişatına göre değişmekle birlikte, kapama rehabilitasyonu altındayken her 1-3 ayda bir, kapama bittikten sonra 3-6 ayda bir, 7 yaşından sonra 6-12 ayda bir hakimiyet yapılması zorunlu ve bereketlidir. Ergenlikten itibaren, işler daha rahatlar ve yılda bir muayene yeterli olur.

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.