Sağlık, Sağlıklı Yaşam, Cinsel Sağlık

Site 1. rengi

Site 2. rengi

Topbar rengi

Menü ikon

Menü hover

Menü arama

Footer rengi

Tasarım

Kış bunalımından korunun!

03.04.2021
62
Kış bunalımından korunun!

Kış güneşi ile Kış bunalımından korunun!

Kış aylarında gün ışığının eksilmesi, bunalım tehlikesini artırıyor. Uzmanlar, bu vaziyete biyolojik ritmi ayarlayan beyindeki merkezin noksan uyarılmasının neden olabileceğini belirtiyor. Kış bunalımının rehabilitasyonunda, kış güneşinden faydalanmak ehemmiyet taşıyor. Havaların soğuması, günlerin kısalması ve puslu hava, bunalıma davetiye çıkartıyor. Genellikle eylül-ekim aylarında başlayıp ilkbaharda sona erdiği için “kış bunalımı” ismini alan bu duygu gidişatı, cemiyetin yüzde 2-5’inde görülüyor. Duygu gidişatı ile biyolojik ritim arasında doğrusal ilişki bulunuyor. Bu sualin; melatonin hormonunun kumpassız salgılanması ve beyinde biyolojik ritmi sağlayan bölgenin noksan uyarılması sebebiyle oluştuğu düşünülüyor. Psikolog Orhan Öztürk, kış bunalımının sebeplerini ve bu gidişatın üstesinden gelmek için yapılması gerekenleri anlattı. Bunalım nedir?

Gerçeğinde bir hayli birey, bunalımı sadece duygusal çöküntü hali olarak düşünüyor. Oysa bunun yanında, pek çok öğrenişsel ve tutumsal bozulma da mevzubahisi. Bunalım yaşayanlar kendilerini yalnızca trajik, mutsuz, sıkıntılı, içe kapanık ve umutsuz sezmiyor. Zekâsal faaliyetlerinde de aksama olabiliyor. Misalin; sıklıkla hafıza, dikkat, konsantrasyon, idrak eforu, tasarılama, inceleme etme gibi öğrenişsel hünerlerde de meseleler görülüyor. Kimi zaman bilme eforlukları yaşanabiliyor, bu da mektep ve iş yaşamında problemler doğurabiliyor. Bunalım geçiren şahıslarda tutumsal tesirlere de tesadüfülüyor. İçe kapanarak daha az sosyalleşen bu bireyler, hoşlandıklarıyla ve yabancılarla daha az bağlantı kuruyor. Bazıları, yevmiye yaşamda yapmaları gereken tutumları yerine getirmekte dahi eforluk sürüklüyor. D vitamininden zengin bir beslenme stilini özümsemek, özellikle bol ölçüde balık harcamak bunalımla çabada dayanakçı oluyor. Kış mevsimi neden bunalımla ilişkilendiriliyor?

Bu mevsim bir hayli şahısta karanlık ve iç bunaltıcı bir ruh haline yol açıyor. Ayrıca bazı bireyler eksilen gün ışığına, kısalan gündüzlere ve uzayan gecelere daha duyarlı oluyor. Zira insanların duygu gidişatı ile biyolojik ritimleri arasında, nöropsikolojik açıdan doğrusal bir ilişki bulunuyor. Kış bunalımının kaynağında da, melatonin hormonunun kumpassız salgılanması ve biyolojik ritimleri ayarlayan “suprakiazmatik çekirdek” ismi verilen beyin bölgesinin noksan ya da zamansız uyarılmasının tesirli olduğu düşünülüyor. Bu meseleyi, majör bunalımdan ayıran farklar var mı?

Bu cins bir sınıflandırma yok ancak kış bunalımını majör muayenehane bunalımdan ayıran en büyük özellik, belirli bir yarıyılda yaşanması. Son senelerde üst üste, eş zamanlarda yinelenmesi ve mevsime bağlı yaşanması halinde, bireyin kış bunalımında olduğundan laf etmek muhtemel. Bu şahıslarda görülen dikkat çekici farklılıklardan kimileri; fazla enerji kaybı, fazla uyku hali, gün içinde aralıksız bitkinlik hissi, gece uykuya dalma ve sabah uyanmada eforluk sürükleme olarak sıralanabiliyor. Mevsimsu baskın bunalım yaşayan bireyler konutta, işte ve mektepte ehemmiyetli meseleler yaşıyorlar. Bir projeye başlamak, başlanan işi tamamlamak, iş kısmı ve uzun vadeli tasarılar yapmak, istem gerektiren kararlar vermek gibi mevzularda eforluk sürüklüyorlar. Olağanda neşe alarak yaptıkları bir hayli faaliyeti yapmakta dahi zorlanabiliyorlar. Genellikle kış mevsiminde daha içe kapanık olan bu bireyler, yakınlarıyla da daha az zaman geçiriyorlar. Işık ve duygu gidişatı arasındaki ilişki nedir?

Sıhhatlı işleyen bir biyolojik saat ve balanslı uyku ritmi oluşturabilmek için, yeterli ölçüde etrafsal ışık almak gerekiyor. Zira ışık, biyolojik saati ayarlayıp kumpasa koyan en ehemmiyetli etrafsal uyaran. İnsan gözünde biçim, renk, hareket gibi görsel içeriğe duyarlı olmayan; yalnızca etrafsal ışık seviyesinden etkilenen “retinal gangliyon hücreleri” olarak adlandırılan yapılar bulunuyor. Bunlar, doğrudan beyindeki alakalı biyolojik saate ileti yollayan bir sistemin parçası olarak vazife yapıyorlar. Bilindiği üzere biyolojik saatte oluşan rastgele bir bozulma, misalin vardiyalı çalışma ya da kıtalar arası uçuşlardan sonra ortaya çıkan “jet-lag” gidişatı, psikolojik balansı ciddi biçimde bozabiliyor. Mevsimsu baskın bunalımın görülme sıklığı nedir?

Araştırmalara göre yüzde 2 ile 5 arasındaki şahısta, mevsimsel bunalımın bulguları görülüyor. Bu oran, güneş ışığının daha eğik açılarla geldiği ve kış mevsiminin uzun sürdüğü kuzey ülkelerinde daha da çoğalıyor. İskandinav ülkeleri, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri’nin kuzey bölgelerinde yaşayanların bunalıma girme açısından daha fazla tehlike altında olduğu öğreniliyor. Misalin; Amerika Birleşik Devletleri’nin kuzey hududunda yaşayanlar, güneydekilerin yaşadığından 7 kat fazla mevsimsel bunalım yaşıyor. Ayrıca genetik yatkınlık da bu sualin görülmesinde tesirli oluyor. İzlanda, Kuzey Avrupa’nın üst kısımlarında yer almasına karşın, bu ülkede yaşayanlarda mevsimsel bunalıma oldukça seyrek tesadüfülüyor. Bu gidişatın esasında, İzlanda ulusunun genetik özelliklerinin ya da hayat biçiminin tesiri olduğu düşünülüyor. Bayanlar ise, erkeklere oranla iki kat daha fazla tehlike altında bulunuyor. Kış bunalımının rehabilitasyonu nasıl yapılıyor?

Bu mevzuda birkaç seçenek usul var. İlk düzeyde, bireyin gereksinim dinlediği ışığı sağlayan, bunun için özel planlanmış ışık jeneratörlerinin kullanımı öneri ediliyor. “Fototerapi” denilen bu usulle, günün emin bir zamanında mavi veya beyaz dalga boyunda ışık veren bir makine kullanılıyor. Takribî bir defter büyüklüğündeki bu makineler, ayarlanan saatte parlak ışık yaymaya başlıyor ve biyolojik saatin ayarlanmasına dayanakçı oluyor. Melatonin hormonu yardımı da, tesir derecesi müzakereli olsa da uzun senelerdir öğrenilen bir usul. Mevsimsu baskın bunalım, ilaçlarla da rehabilitasyon edilebiliyor, ancak bu ilaçların birey üzerinde az ya da çok yan tesirleri bulunuyor. Öte yandan ilaçların rehabilitasyon edici tesirleri takribî 3-4 hafta sonra ortaya çıkıyor. Bu meseleyle baş etmede psikolojik danışmanlığın da büyük rolü oluyor. Stres yönetimi, kilo hakimiyeti, sıhhatli hayat alışkanlıkları kazanma, sigarayı vazgeçme, zaman yönetimi, organizasyon kabiliyeti, ilişki ve bağlantı geliştirme, öz disiplin, öz hürmet, cinsel sıhhat, uyku hijyeni ve mesleksel terapi gibi mevzularda uzman dayanağı alan bireyler, içinde bulundukları süreci daha basit atlatıyor.

—————————-KUTU KUTU ————————————————–

MUTSUZ İNSANLARDAN UZAK DURUN

Bunalım, bulaşıcı bir duygu gidişatı. Unutmayın ki, bunalımdaki bireylerle beraber zaman geçirmek, sizin de bunalıma girme ihtimalinizi artırıyor. Konut ya da dükkanındaki mutsuz bireyler, ötekilerini de etkiliyor. Bu süreç, bir kısır döngü halinde devam ediyor.

—————————-KUTU KUTU ————————————————–

Kış Bunalımından Korunabilirsiniz!

• Bol ışık alan yerlerde bulunmaya itina gösterin. • Konutunuzda ve çalışma civarınızda perdeleri muhtemel olduğunca sarih tutun. • Egzersiz yapın. Zira doğru biçimde yapıldığında egzersiz, en güçlü ve yan tesirsiz antidepresanlardan biri. Ayrıca egzersiz yapmanın, daha rahat ve nitelikli uykuya dayanakçı olduğunu da unutmayın.

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.